“Người giúp việc” mở ra câu chuyện về nạn phân biệt chủng tộc ở miền Nam nước Mỹ qua góc nhìn của người giúp việc da màu, những người lặng lẽ phía sau cánh cửa của các gia đình da trắng. Dù được xuất bản năm 2009, khá xa so với bối cảnh mà tác phẩm tái hiện nhưng những gì tác giả viết ra giúp mình nhận thấy rằng những câu chuyện về sự bất công, phân biệt đối xử và những ranh giới vô hình giữa con người chưa bao giờ thực sự cũ đi.
Phần đầu quyển sách nhanh chóng lôi cuốn mình vào những câu chuyện đời thường xoay quanh việc kì thị người da màu như việc các quý bà da trắng bàn luận về xây dựng nhà vệ sinh riêng tách biệt người da màu vì sợ họ mang mầm bệnh, những lời đồn đại và chèn ép sau khi người da màu nghỉ việc, kì thị hôn nhân giữa người da trắng và da màu v.v… Đây cũng là phần mình thích bởi cách tác giả bóc trần sự đạo đức giả của những người làm chủ. Câu chuyện được kể theo ngôi thứ nhất nhưng nhân vật kể không cố định. Mỗi chương sẽ đại diện một người phụ nữ khác nhau, giúp người đọc nhìn thấy nhiều lát cắt của cuộc sống người giúp việc da màu ở Mỹ thời bấy giờ.
“Các ranh giới giữa người da đen và người da trắng cũng không tồn tại. Có một số kẻ đã bịa ra chúng, từ cách đây rất lâu. Chuyện đó cũng đúng với cô gái da trắng con nhà hạ lưu và những bà cô trong Hội phụ nữ”
Phần trọng tâm câu chuyện là việc cô Skeeter quyết định viết một quyển sách về người giúp việc da màu nhằm phản ảnh những bất công mà họ phải chịu đựng. Tuy nhiên, điều mình cảm thấy chưa được thực sự thỏa mãn chính là tác phẩm không làm nổi bật động lực và quá trình chuyển biến tâm lý khiến những người phụ nữ ấy chấp nhận tham gia vào một dự án đầy rủi ro như vậy. Quyết định đó đến khá nhanh và chưa được khai thác đủ sâu để tạo cảm giác thuyết phục. Tương tự, dù khai thác một chủ đề giàu tính xung đột, cuốn sách lại thiếu đi một cao trào đủ mạnh để đẩy cuộc đấu tranh của người da màu lên đến đỉnh điểm.
“Cô Taylor bảo bọn con vẽ điểm bọn con thích nhất ở mình.” Tôi chợt nhìn thấy tờ giấy nhàu nhĩ thảm hại trong tay nó. Tôi mở ra và quả đúng vậy, bé con da trắng của tôi đã tô da nó màu đen.
“Cô bảo da đen nghĩa là con có một cái mặt xấu xí, bẩn thỉu.” Nói rồi nó vùi mặt xuống gối và khóc nức nở.
Thế nhưng, “Người giúp việc” vẫn có rất nhiều khoảnh khắc đẹp và giàu ý nghĩa. Mình thích nhất những cuộc trò chuyện giữa Aibileen và cô bé Mae Mobley. Bằng sự dịu dàng và kiên nhẫn, Aibileen đã âm thầm gieo vào tâm hồn đứa trẻ những bài học về lòng tử tế và giá trị của con người, trước cả khi những định kiến của xã hội kịp bén rễ trong bé con. Tuy có những điều chưa được thỏa mãn trong tác phẩm nhưng mình trân trọng nỗ lực của Kathryn Stockett đã đưa độc giả đến gần hơn với cuộc sống của người phụ nữ giúp việc da màu ở Missipisi nói riêng và miền Nam nước Mỹ nói chung thời bấy giờ.
“Tôi không dám huênh hoang cho rằng mình hiểu cuộc sống của một phụ nữ da màu ở Mississippi là thế nào, nhất là vào những năm 1960. Song cố gắng thấu hiểu là một phần tất yếu trong bản chất nhân văn của chúng ta…”
