• 1
    Economics & Business

    Hành trình nhân loại: Nguồn gốc của thịnh vượng và bất bình đẳng

    March 29, 2026 • • 8 Min Read

    “Hành trình nhân loại” là một trong những series kinh tế học năm nay mình muốn đọc. Mình may mắn được giới thiệu quyển này bởi thầy mình dạy môn kinh tế học vĩ mô. Hôm ấy, mình được nghe giảng về bẫy dân số (population trap) của Malthus, một trong những nguyên nhân dẫn đến gia tăng tỉ lệ đói nghèo và sự trì trệ của thế giới kéo dài đến cuối thế kỉ 18. Đây cũng chính là chủ đề đã được đề cập trong phần đầu của quyển sách. Mình thật sự bị cuốn trong buổi học hôm đó vì có cảm giác mình không chỉ tích lũy thêm kiến thức kinh tế mà còn đắm chìm trong hành trình tiến bộ của loài người giao thoa với lịch sử, văn hóa, chính trị. Và mình quyết định mua quyển này sau khi học xong buổi đó!

    Nếu như ai đã mê mẩn quyển “Lược sử loài người” của Yuval Noah Harari thì Oded Galor cũng sẽ đưa bạn đến hành trình phát triển của nhân loại nhưng dưới góc nhìn kinh tế. Quyển sách chia thành hai phần: (I) Hành trình nhân loại và (II) Nguồn gốc của thịnh vượng và bất bình đẳng. Trong phần đầu quyển sách, Galor mở ra cho độc giả biểu đồ chỉ ra rằng chỉ vài thế kỉ trước thôi, mức sống hầu hết các nước khắp châu lục đều ngang bằng tổ tiên xa xưa. Thế nhưng, bằng một “bước ngoặt kì diệu” nào đó, một số quốc gia bắt đầu có những cú nhảy vọt kinh tế từ đầu thế kỉ 19, nói nôm na thu nhập bình quân đầu người tăng gấp 20 lần so với trước đây.

    Vậy thì “bước ngoặt kì diệu” ở đây là gì? Galor đã giải mã bí mật tăng trưởng này bằng lý thuyết tăng trưởng thống nhất (unified growth theory) của ông đã nghiên cứu trong suốt nhiều năm. Theo ông, khi phát triển công nghệ ngày càng tăng tốc, con người bắt đầu thay đổi tư duy đầu tư vào nguồn vốn nhân lực trình độ kỹ thuật cao, không còn nghĩ đến việc sinh thêm nhiều con cái khi có của cải thặng dư.

    Chính điều đó đã khiến con người dần thoát khỏi bẫy dân số và bắt đầu có những bước nhảy về kinh tế. Việc chuyển đổi nhân khẩu học này cũng dẫn đến hệ quả khác nhau như ra đời luật cấm sử dụng lao động trẻ em, phổ cập giáo dục toàn dân thay vì việc học chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu như trước đây, rút ngắn khoảng cách tiền lương theo giới tính, v.v…

    Thế nhưng vì sao vẫn có một số quốc gia vẫn bị bỏ lại phía sau cuộc hành trình tăng trưởng này? Phần 2 của quyển sách sẽ được tác giả giải thích thông qua các mối tương quan và liên kết chặt chẽ giữa những yếu tố “mạch nước ngầm” khác như địa lý, thể chế, văn hóa, và khoảng cách di cư. “Tình trạng bất bình đẳng chủ yếu là tiền định hay ngẫu nhiên? Các đặc điểm thể chế, văn hóa và xã hội thâm căn cố đế đóng vai trò gì trong sự phân hóa của cải giữa các quốc gia hay không?”. Galor đã ngầm ngụ ý rằng vận mệnh của một quốc gia phụ thuộc không những tiến bộ công nghệ tương lai mà còn là những yếu tố từ trong quá khứ, có khi diễn ra cả hàng ngàn năm.

    Ở phần này, đôi lúc mình cảm giác wow ở một số chương, ví dụ như đặc điểm ngôn ngữ cũng thể hiện tư duy hướng về tương lai của quốc gia đó “ở những nơi như vậy, trong ngôn ngữ thường có thì tương lai dùng trợ động từ – tức sử dụng các từ bổ trợ như ‘shall’, ‘will’ hoặc ‘going to’ trong tiếng Anh – để biểu thị ý định, nguyện vọng và kế hoạch trong tương lai. Một số nhà ngôn ngữ học lập luận rằng thì tương lai dùng trợ động từ phản ánh thiên hướng tư duy dài hạn và sự quyết đoán về hành động trong tương lai.”

    Hoặc một ví dụ điển hình cho thể chế ảnh hưởng đến sự phân hóa giàu nghèo của một quốc gia chính là Triều Tiên và Hàn Quốc – một xã hội duy nhất trên bán đảo người dân có cùng chung ngôn ngữ và văn hóa. Tác giả đã đưa hình ảnh chụp ánh sáng ban đêm từ vệ tinh từ bán đảo Triều Tiên, khi một bên đất nước Hàn Quốc lấp lánh ánh sáng của sự thịnh vượng trong khi Triều Tiên chìm trong bóng tối. “Việc chia cắt bán đảo Triều Tiên thành hai nửa, một nửa chịu ảnh hưởng từ Xô-viết và một nửa chịu ảnh hưởng của Mỹ sau Thế chiến II đã tạo những thể chế chính trị và kinh tế khác biệt.”

    Và mình cảm thấy vũ trụ manifest hẳn luôn. Mình vừa đọc xong quyển này thì bất ngờ hai tuần trước, trường mình mời giáo sư Oded Galor cho buổi sharing online về lý thuyết tăng trưởng thống nhất. Hy vọng sau mỗi lần đọc những tác giả yêu thích thế này sẽ có dịp gặp ngoài đời như Khaled Hosseini hay Keigo sensei chẳng hạn =)))

    Chúc bạn sẽ kiếm đọc quyển sách này để cảm thấy kiến thức kinh tế không hề nhàm chán tẹo nào ❤️

  • 1
    Novel

    Bánh ngọt và rượu bia

    March 8, 2026 • • 7 Min Read

    Khi đọc phần giới thiệu ở bìa sau sách, mình hình dung “Bánh ngọt và rượu bia” là một tác phẩm trào phúng, châm biếm như “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng vậy ó. Thế nhưng, sau khi đọc xong, tuy vẫn mang hàm ý mỉa mai, phê phán trong thế giới văn học và xã hội phù phiếm, tác phẩm không khiến mình bật cười nhiều như mình nghĩ, mà đôi lúc mình cảm thấy nó khá buồn ngủ nữa… Thật sự mình đã cố gắng để không drop quyển này, một phần vì nhịp truyện, một phần vì nữ chính trong sách =)))

    “Bánh ngọt và rượu bia” được đặt trong bối cảnh thế kỉ XX ở nước Anh, khắc họa thế giới quý tộc cùng những nhà văn tinh hoa đan xen những lề thói, quan điểm khắt khe, bảo thủ của xã hội thời bấy giờ. Nhân vật Ashenden, người kể chuyện đã được Alroy Kear mời đến với vai trò người nắm giữ ký ức chân thực và rõ nét nhất về cuộc đời của nhà văn lẫy lừng Edward Driffield và nàng thơ Rosie, để thực hiện một cuốn tiểu sử về Driffield vang danh hậu thế.

    Đan xen với nội dung tiểu sử mà Alroy muốn xây dựng đối lập với những mảng ký ức chân thực nhưng có phần xù xì của Ashenden, tác giả Maugham khắc họa cuộc đấu tranh giằng xé giữa thực tại và nghệ thuật. Để cho nhân vật Driffield của mình hoàn hảo trong mắt công chúng, Alroy có thể sẵn sàng lược bỏ đi những hình ảnh và phần ký ức có thể tổn hại danh tiếng của ông. “Nghệ thuật là ánh trăng lừa dối” mình nghĩ đúng trong tác phẩm này. Người ta chỉ muốn tin những gì người ta muốn nghe và tin.

    Quay lại với nữ chính trong truyện, nàng thơ Rosie, người vợ đầu tiên của Edward Driffield, được cho là vết nhơ trong cuộc đời của ông vì đã bỏ đi với người đàn ông khác. Rosie được khắc họa là người phụ nữ xinh đẹp, nhẹ nhàng, quyến rũ và phóng khoáng. Thế nhưng, nàng mắc kẹt giữa những thói lề hà khắc của xã hội, những ánh mắt phán xét và định kiến của người đời.

    Mình hiểu Maugham muốn giải phóng Rosie khỏi sự giả tạo của thế giới thượng lưu, muốn nàng tự do bày tỏ cảm xúc và tình yêu của mình, muốn vẽ nàng thành một con người độc lập và nữ quyền, tựa như những nữ chính trong thế giới văn học của Jane Austen vậy.

    Nhưng thật lòng mà nói, mình không thích Rosie. Đôi lúc, mình cảm thấy Rosie tùy tiện hơn là phóng khoáng. Thể hiện tình cảm chân thật của mình là đúng nhưng có tình cảm với nhiều người cùng lúc thì thấy hơi sai sai.

    Đoạn làm mình “ú òa” nhất là cùng lúc Rosie vừa có tình cảm với Ashenden (dĩ nhiên nàng vẫn còn là vợ của Driffield), lại quan hệ qua lại mập mờ Jack Kuyper và Quentin Forde. Có một đoạn khi Ashenden lên cơn ghen tuông, Rosie đã thao túng tâm lý anh bằng lý lẽ chỉ cần cô vẫn yêu anh và làm anh hạnh phúc là được, những chuyện khác đừng quan tâm. Mình cảm giác Rosie có phải là trap girl đời đầu không nhỉ =))

    Bây giờ tôi nhìn Rosie, bằng đôi mắt tức giận, tổn thương, đầy oán hận; cô mỉm cười với tôi, và tôi ước mình có thể tả xiết vẻ dịu dàng, ngọt ngào trong nụ cười tuyệt đẹp của cô; giọng cô hiền dịu tuyệt trần.

    “Ôi, anh yêu, đắn đo về người khác mà làm gì? Chuyện đó hại gì cho anh nào? Em không làm anh thấy vui sao? Anh không thấy hạnh phúc khi ở bên em sao?”

    “Ghê gớm chứ.”

    “Thì đó. Cứ nhặng xị và ghen tuông thì thật ngớ ngẩn. Tại sao không hạnh phúc với những gì anh đang có? Em nghĩ cứ hưởng thụ đi khi ta còn có thể; một trăm năm nữa tất cả chúng ta đều chết hết rồi và khi đó thì còn chuyện gì quan trọng nữa? Còn vui được thì cứ vui đi.”

    Cô vòng tay ôm cổ và hôn lên môi tôi. Tôi quên luôn cơn uất hận của mình. Tôi chỉ còn nghĩ đến sắc đẹp và lòng bao dung của cô mà thôi.

    “Em thế nào thì anh phải chấp nhận thế ấy, biết chưa,” cô thì thầm.

    “Biết rồi,” tôi nói.

    Nếu mọi người muốn tìm hiểu văn học và thế giới thượng lưu ở Anh vào thế kỉ trước thì có thể trải nghiệm quyển này nhoen. Nói chung, thông điệp về văn chương mà tác giả muốn gửi gắm cũng có cái hay riêng, chỉ là cốt truyện không hợp gu mình lắm thôi. Quyển sách cũng không quá dày để có thể đọc chill chill trong vài ngày cuối tuần.

  • 1
    Novel

    Những chuyện lạ ở Tokyo

    February 16, 2026 • • 4 Min Read

    “Những chuyện lạ ở Tokyo” của Haruki Murakami góp mặt trong spring book haul năm nay của mình. Tựa như tên của quyển sách, năm mẩu chuyện ngắn kể về những mối nhân duyên kỳ lạ trong lớp mờ sương giữa hiện thực và hư ảo. Đó là những con người cô độc, mang vết xước từ quá khứ, lặng lẽ thu mình nơi góc khuất của đô thị sầm uất.

    Xuyên suốt năm mẩu chuyện, chúng ta đồng hành cùng mỗi nhân vật của Murakami trên hành trình tìm lại chính mình, nhìn thấu những nỗi đau đã đi qua và kiên cường sống cho hiện tại. Dù mỗi truyện đều phảng phất yếu tố vô thực nhưng nỗi đau trong từng chương lại rất hữu hình: mâu thuẫn gia đình, sinh ly tử biệt, thậm chí sự lãng quên tên tuổi… Mỗi yếu tố bí ẩn trong câu chuyện như viên đá hình quả thận, khỉ Shinagawa đều là hình ảnh ẩn dụ cho những nỗi đau và mặc cảm mà nhân vật mang trong người.

    Có lẽ mình thích truyện “Vịnh Hanalei” về hành trình người mẹ vượt qua nỗi đau mất con ngoài biển khơi. Câu chuyện đơn giản, ít yếu tố huyền ảo nhất trong số còn lại nhưng lại để lại dư âm day dứt nhất với mình. Người mẹ nhắc nhớ mình một cụm từ “be present”, sống cho hiện tại như một món quà cho bản thân. Bởi dẫu cuộc đời có khắc nghiệt đến đâu, chúng ta cũng không thể vì thế mà từ bỏ chính mình.

    “Ví dụ, cơn gió cũng mang tâm tư. Chúng ta thường sống mà không nhận ra điều đó. Nhưng một lúc nào đó chúng ta sẽ nhận ra. Ngọn gió sẽ bao bọc lấy anh với một nỗi niềm riêng, và lay động anh. Ngọn gió biết hết mọi điều bên trong anh. Không chỉ có gió. Tất cả mọi thứ. Viên đá cũng là một trong số đó. Chúng biết rõ về chúng ta. Từ đầu tới cuối. Một lúc nào đó khi thời khắc đến, chúng ta sẽ nhận ra điều ấy. Chúng ta buộc phải sống cùng điều ấy. Nhờ chấp nhận chúng, chúng ta tiếp tục tồn tại và trở nên sâu sắc hơn.”

    Có thể “Những chuyện lạ ở Tokyo” không mang không khí rộn ràng, vui tươi nhưng lại gieo hy vọng về những điều tích cực và tươi đẹp như chính mùa xuân đầu năm. Một chiếc truyện nhẹ nhàng để đồng hành trong những ngày Tết thảnh thơi.

  • 9
    Novel

    Những giấc mơ ở hiệu sách Morisaki

    January 25, 2026 • • 4 Min Read

    Mình yêu quyển sách này, thích Morisaki vì nó là một hiệu sách, khiến mình nhớ đến thời gian làm việc bán thời gian ở đường sách. Hiệu sách – nơi lưu giữ mùi những trang giấy chưa kịp mở, mùi những kỉ niệm cũ kĩ… và mùi của những giấc mơ, không bay bổng, hão huyền, nó rất thật như chính nhân vật trong quyển sách này: những con người trải qua vấp ngã và tổn thương trong đời… tìm đến nhau…

    “Những giấc mơ ở hiệu sách Morisaki” nhẹ nhàng đậm vibe Nhật, chậm mà chill. Nghe tên sách, mình có thể mơ màng tưởng tượng đến những con đường hiệu sách cũ phố Jimbocho ở Tokyo. Truyện gồm hai phần, mình đọc quyển một vào những năm tháng đại học, khi mình cũng đang vô định như chính Takako trong truyện.

    Trở lại Morisaki ở phần hai, các nhân vật trong truyện đã có cơ hội được chữa lành trái tim. Takako và Wada thành đôi thông qua những lần trò chuyện về sách. Cậu Satoru và cô Momoko trở lại với nhau sau bao năm cô bỏ đi vì bạo bệnh. Ở phần hai, truyện đi sâu vào tâm lý và làm rõ hơn quá khứ của từng nhân vật.

    Điều mình thích cách quyển sách truyền tải nỗi buồn, nỗi đau của từng nhân vật thật nhẹ nhàng, buồn nhưng không bi lụy. Mình thường tránh đọc những quyển kết thúc không có hậu (trừ những quyển về chiến tranh). Thế nhưng, tựa như cái kết cô Momoko ở phần 2, sự chia ly là điều không thể tránh khỏi trong đời người, nhưng cách Momoko tiếp nhận thật an yên, cô còn là nguồn an ủi, động viên ngược lại cho những người xung quanh cô. \

    “Lúc ấy, cháu đừng cố chạy trốn nỗi buồn. Hãy khóc thật to, rồi cùng nỗi buồn bước tiếp. Thế mới là sống đúng nghĩa.”

    Một điểm trừ ở quyển 2 là về phần dịch sách. Đôi lúc, có những đoạn, mình cảm thấy dịch giả lạm dụng văn nói như những đoạn chat trên mạng, khiến mình khó chịu tẹo.

    Một ngày chủ nhật trọn vẹn theo định nghĩa của mình: trời mát nắng dịu, một quán cà phê núp hẻm và một quyển truyện nhẹ nhàng sau một tuần chạy deadline vật vã. Và mình rất vui vì Morisaki là một lựa chọn đúng của mình.

    Một trích đoạn mình khá lụy vì sự đáng yêu trong phần một.

    “Cô có khỏe không?”

    Một lát sau Wada mở lời. “À, vâng. Thế anh Wada thì sao?” tôi đáp. “Tôi bình thường,” anh ta vui vẻ nói rồi nhấp một ngụm cả phê.

    Có lẽ nào anh ta vẫn đang đợi bạn gái tới sao. Tự anh ta nói là bỏ cuộc rồi cơ mà. Tôi đang nghĩ vậy thì, “Hôm nay là tôi đợi cô.”

  • 3
    Novel

    Những kẻ âu lo

    January 4, 2026 • • 7 Min Read

    Mình chưa đọc tác phẩm nào của Fredik Backman, kể cả “Người đàn ông mang tên Ove” được xem là quyển signature của ông. Mình quyết định mua quyển này trong hội sách vì một câu dẫn ở phía sau bìa “Cần phải nói ngay rằng bảo người khác ngu ngốc rất dễ, nhưng chỉ khi bạn đã quên mất làm người là một việc khó đến mức ngớ ngẩn như thế nào”. Đúng quá còn gì, làm người rất khó, khó hơn nhiều khi phải làm người đi làm vào thứ hai =))

    Trái ngược với những mánh khóe kỳ kèo giá nhà giữa các bên ở ban đầu, đùng một cái, tên cướp với khẩu súng trên tay xuất hiện. Kể từ đây, những cú twist dở khóc dở cười bắt đầu xuất hiện, là tiền đề bóc tách từng câu chuyện, góc khuất và những nỗi lo của từng nhân vật.

    Một vụ cướp ngân hàng nhưng là ngân hàng lại chẳng có tiền mặt… Một vụ bắt giữ con tin nhưng có vẻ con tin vẫn đủ bình tĩnh để đặt pizza từ cảnh sát (còn cả yêu cầu pháo hoa của tên cướp) … Một tên cướp với khẩu súng trong tay nhưng thỏ đế có vẻ can đảm hơn cả hắn… Và khi giải cứu thành công con tin, tên cướp cũng mất tích không bất kỳ dấu vết trong căn hộ!

    Những câu chuyện về những con người lạ lùng. Lạ lùng đến mức mình muốn bỏ cuộc khi đọc được nửa đầu quyển sách vì những hành động và lời khai vô tri của các con tin tại đồn cảnh sát. Nhưng thật may vì mình đã không làm vậy. Mà quyển sách kỳ quặc cũng đúng thôi vì bối cảnh ngay từ đầu cũng không thể nào ngờ đến được.

    Câu chuyện là kỳ quặc nhưng những nỗi lo trong truyện lại rất đỗi bình thường và thân thuộc với chúng ta. Thế giới là không có trắng đen rõ rệt, nó là một dài màu và con người cũng thế. Những nhân vật trong truyện không ai hoàn hảo. Ai cũng có những niềm vui và thành công riêng mình. Tuy nhiên họ vẫn có sai lầm, có những nỗi lo không nói thành lời.

    Một người chồng mặc cảm vì không thành công trong sự nghiệp như vợ. Trái lại, người vợ nhận ra được điều đó và âm thầm giúp đỡ chồng vượt qua mặc cảm bằng cách không ngờ tới…

    Một cặp đôi đồng tính lo lắng cho chuỗi ngày có con phía trước vì họ không tự tin mình sẽ là cha mẹ tốt…

    Một người phụ nữ làm trong lĩnh vực ngân hàng và phải điều trị tâm lý vì ám ảnh sai lầm nghề nghiệp ở quá khứ…

    Một cuộc gặp mặt oái ăm nhưng nó lại khiến họ nhận ra mình không cô đơn. Họ không cô đơn trong chính mối lo của mình. Và họ học được từ nhau cách vượt qua nỗi sợ hãi, hài lòng hơn với cuộc sống hiện tại và cách yêu thương những người xung quang mình khi còn có thể.

    Một quyển sách hóm hỉnh nhưng đối với mình, nó cưng và soft xĩu vì những hành động tử tế cuối truyện mà từng nhân vật dành cho nhau!!! Một cú twist không ngờ nhưng là happy ending và thật sự chữa lành theo một cách riêng trong thế giới vội vã hiện nay.

    Một trích đoạn trong truyện mà mình rất thích. Mình đồng ý với quan điểm của mẹ Jack. Chúng ta, dĩ nhiên không thể cứu cả thể giới nhưng mình tin vào “small wins”. Mỗi ngày, mình cứ làm những gì mình cho là đúng, cuộc sống xung quanh bản thân cũng sẽ tươi sáng hơn, từng chút một.

    “Chúng ta không thể thay đổi cả thế giới, và trong hẳn hết trường hợp, chúng ta thậm chí không thể thay đổi được con người. Lực bất tòng tâm. Thế nên chúng ta sẽ làm những gì có thể để giúp đỡ mỗi khi có cơ hội, cưng à. Chúng ta cứu những gì cứu được. Chúng ta cố gắng hết sức. Sau đó, ta sẽ tìm cách thuyết phục bản thân rằng như vậy cũng đủ. Để chúng ta có thể sống với những thất bại của mình mà không suy sụp.”

    Năm 2025 đã khép lại, chúng mình đã làm rất tốt rồi. Mình chúc các bạn ở năm 2026 sẽ có 365 ngày phía trước thật nhiều niềm vui và hạnh phúc. Chúng mình vẫn có thể tiếp tục làm “những kẻ âu lo” nhưng đừng quên cuộc sống luôn đầy ắp kỳ diệu và ấm áp nhen. “Và mai sẽ có một ngày mới”.

  • and the mountains echoed blog
    Novel

    Và rồi núi vọng

    December 7, 2025 • • 6 Min Read

    “Và rồi núi vọng” là tác phẩm thứ ba của Khaled Hosseini, được xuất bản năm 2017 – màn comeback sau hai tác phẩm thành công “Người đua diều” (2003) và “Ngàn mặt trời rực rỡ” (2007). Một bài ca trầm lắng, nhẹ nhàng hơn so với hai tác phẩm trước.

    Mình đặc biệt ấn tượng với cách Khaled Hosseini mở đầu tác phẩm bằng một câu chuyện cổ, nơi người cha mất đi đứa con trong tay loài div – sinh vật dân gian Afghanistan vì “phải cắt một ngón tay để bảo vệ cả bàn tay”. Tưởng chừng chỉ là một câu chuyện dân gian đơn thuần, nhưng chính nó lại trở thành tiền đề, một điềm báo đầy ám ảnh cho cuộc chia ly sau này giữa Abdullah và Pari.

    “Một kẻ hèn nhát thay vì day dứt lương tâm lại giương mắt nhìn lũ con mình chết. Ngươi nói ngươi không can đảm nhưng ta thấy phẩm chất đó ở ngươi. Những gì ngươi đã làm, gánh nặng mà người chấp nhận mang, đòi hỏi lòng can đảm.”

      Dù sự chia ly này là xương sống kết nối toàn bộ mạch truyện, thế nhưng không vì thế tác phẩm tập trung hết vào Abdullah và Pari. Đó chỉ là một khởi đầu để mở ra bao cuộc đời khác, mỗi số phận mang theo một nỗi đau và một khát vọng riêng. Với mình, “Và rồi núi vọng” không cao trào, không một cốt truyện rõ ràng xuyên suốt cả tác phẩm. Mỗi chương sách là một lát cắt cuộc đời, góc nhìn và suy ngẫm của từng nhân vật.

      Như chính phần giới thiệu cuốn sách có nhắc tác phẩm “đưa chúng ta từ Kabul rời Paris, từ San Francisco tới hòn đảo Tinos xinh đẹp của Hy Lạp”. Mình cảm nhận rằng “Và rồi núi vọng” tựa như một cầu nối giữa Afghanistan và bên ngoài thế giới.

      Đó là nỗi niềm của Idris và Timur – những đứa con tha hương ngày trở về, chứng kiến sự tàn phá chiến tranh và xã hội hỗn loạn chính quê nhà mình. Đó cũng là sự trống trải và mơ hồ về nguồn cội hiện lên trong số phận của Pari. Những con người ở lại, dành cả đời mình tại quê hương, đi qua những ngày bơm rơi đạn lạc như bác Nabi.

      Và bên cạnh họ, những người nước ngoài làm thiện nguyện như bác sĩ Markos, y tá Amra hiện diện để chữa lành Afghanistan, như một lời nhắc rằng bi kịch nơi đây không chỉ là nỗi đau của riêng một dân tộc, mà còn là vết thương chung của nhân loại.

      Những mốc thời gian đan xen nhau cùng với nhịp văn chầm chậm khiến mình đôi lúc cảm thấy khó đọc. Lật giở từng chương sách, mình cảm thấy giống đọc truyện ngắn vì nếu độc lập mỗi chương, câu chuyện vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp. Tuy nhiên, mình mong muốn mỗi câu chuyện ở từng nhân vật cần được liên kết chặt chẽ hơn với nhau.

      Điển hình như chương về bác sĩ Markos làm việc tại Afghanistan, mình mong chờ câu chuyện xoáy sâu về công việc và những khó khăn mà Markos phải đối mặt khi làm tình nguyện ở đất nước này, thay vì câu chuyện quá khứ cá nhân của anh ở quê hương Hy Lạp. Mặc dù vẫn cảm nhận thông điệp ý nghĩa từ chương đó nhưng cá nhân mình thấy nó hoàn toàn rời rạc toàn bộ mạch truyện.

      “Và rồi núi vọng” với mình nhẹ nhàng nhưng lại không đủ ấn tượng bằng hai tác phẩm trước đây. Mình nghĩ nếu ai chưa tiếp cận với sách của Khaled Hosseini, mọi người nên đọc trước “Người đua diều” và “Ngàn mặt trời rực rỡ” – những tác phẩm khắc họa đậm nét hơn về cuộc sống, con người và văn hóa ở Afghanistan. “Và rồi núi vọng” cũng phù hợp hơn cho thứ tự đọc sau bởi lẽ đây là sẽ là một làn gió êm dịu hơn sau khi đã đi qua bao nhiêu thăng trầm chiến tranh, bi kịch và chia ly ở hai tác phẩm trước.

    • 1
      Novel

      Người đua diều

      November 21, 2025 • • 6 Min Read

      Mặc dù đây là tác phẩm đầu tay của Khaled Hosseini nhưng Người đua diều lại là quyển thứ hai mình đọc sau Ngàn mặt trời rực rỡ. Vẫn là bối cảnh một Afghanistan bị bỏ quên bởi chiến tranh song song giấc mơ đổi đời nơi đất Mỹ, câu chuyện là hành trình của Amir tìm về quá khứ, về thời thơ ấu tươi đẹp và những lỗi lầm ám ảnh lương tâm anh suốt một phần tư thế kỷ.

      Amir và Hassan xuất phát với hai cuộc đời trái ngược nhau. Amir là cậu chủ, Hassan là con của đầy tớ. Amir được đi học, Hassan mù chữ. Một điểm chung duy nhất ở cả hai là đều không có mẹ và cùng bú chung một bầu sữa. Và đó có thể chính là lý do nảy nở tình bạn thật đẹp cũng thật diệu kỳ vì người Afghan tin rằng “Có một tình anh em giữa những con người được bú cùng một bầu vú mẹ, tình máu mủ mà ngay cả thời gian cũng không thể phá vỡ”. Cả hai lớn lên cùng nhau, cùng đi qua những tháng ngày Afghanistan xinh đẹp và yên bình. Và đó là cách Khaled Hosseini vẫn cho chúng mình thấy một lăng kính khác của đất nước ông.

      Khaled khéo léo đưa những cuộc đấu diều, một nét văn hóa ở Afghanistan vào câu chuyện. Hình ảnh chiếc diều tượng trưng cho nỗi khát khao được tình yêu thương và sự công nhận từ cha của Amir, là khởi điểm cho mọi lỗi lầm mà sau này anh phải dành cả đời để chuộc tội. Với Hassan, cánh diều mang một ý nghĩa khác: đó là tình bạn trong sáng, lòng ái mộ và sự trung thành cao quý mà Hassan dành cho Amir, bất chấp mọi khoảng cách và bất công. Và hình ảnh chiếc diều ở cuối truyện, nó mang theo sự thanh thản khi cuối cùng Amir cũng đã thoát khỏi lớp bọc hèn nhát và tội lỗi của mình, mang theo cả hy vọng một tương lai tốt đẹp cho những con người Afghan xa xứ.

      Một điểm không thể phủ nhận là mỗi nhân vật của Khaled đều có tính cách đặc trưng và diễn biến tâm lý rõ nét. Người đua diều được kể ở ngôi thứ nhất của Amir, càng khắc họa sâu sắc hơn về mặc cảm tội lỗi bao năm và hành trình đi sửa chữa sai lầm của Amir. Hơn nửa phần đầu quyển sách, chúng mình có thể thấy Amir thật đáng trách. Sự ích kỉ, đố kị và hèn nhát của cậu đã một phần đẩy Hassan vào cuộc đời tàn nhẫn và bất hạnh “Nhưng tôi đã đuổi ông Ali và Hassan ra khỏi nhà. Có thể Baba sẽ mang họ theo tới Mỹ… một cuộc sống tại đất nước nơi người dân ở đó thậm chí chẳng buồn bận tâm một người Hazara là thế nào.”

      Sau này, khi trưởng thành, đã có một gia đình và cuộc sống hạnh phúc ở Mỹ, hình ảnh Hassan bị chính mình phản bội vẫn dằn vặt trong tâm trí Amir. Hành trình quay trở về Aghanistan – nơi giờ đây chỉ có chiến tranh vùi lấp – Amir đi tìm đứa con trai của Hassan, đi tìm lại lương tâm của chính mình. Hành trình của Amir đem đến một định nghĩa khác về can đảm: can đảm đối mặt với bóng tối của mình và chấp nhận sửa chữa sai lầm, bất chấp rủi ro và đánh đổi. Anh đã chọn “con đường để tốt lành trở lại”. Và có lẽ, chính sự dằn vặt ấy khiến ta cảm thông hơn với Amir “một con người không có lương tâm, không có lòng tốt sẽ không biết đau khổ”.

      Truyện của Khaled Hosseini luôn tồn tại hai mảng sáng tối song song. Nửa phần đầu câu chuyện luôn khắc họa Afghanistan như “người đẹp ngủ quên” yên bình, thơ mộng và giàu truyền thống. Nửa tác phẩm sau tập trung vào tội ác chiến tranh, nơi xung đột tôn giáo chính trị, phân biệt chủng tộc vẫn là sợi dây nghiệt ngã định đoạt số phận của đất nước này, đẩy người Afghan thành những đứa con tha hương như Amir và Baba hoặc Hassan phải trả bằng chính mạng sống của mình vì mang trong người dòng máu tộc Hazara.

    • blog
      Novel

      Ngàn mặt trời rực rỡ

      October 22, 2025 • • 6 Min Read

      Mình vẫn nhớ buổi trưa hè lần đầu tiên đọc quyển này. Ở quê ngoại, nhìn ra ngoài cửa sổ là thánh đường Hồi giáo của cộng đồng người Chăm, mình đọc quyển sách cũng nói về số phận đất nước và con người Hồi giáo. Và mình cuốn theo câu chuyện, theo những cuộc chiến ở Afghanistan, buồn cùng nỗi đau nhân vật và được an ủi vì tia sáng hy vọng kết truyện. Trở lại quyển sách lần hai, cảm xúc của mình vẫn vẹn nguyên và nghĩ rằng Khaled Hosseini đã phải yêu đất nước của ông đến dường nào.

      Một câu chuyện về hai cuộc đời đối lập ở xuất phát điểm nhưng lại rơi vào chung một bi kịch. Mariam là một đứa trẻ vô thừa nhận, một “harami”, một đứa trẻ bị bỏ rơi và vô học. Cuộc đời bà không hề có ngọn lửa hy vọng. Ngược lại, Laila có tất cả những điều Mariam mơ ước: một gia đình trọn vẹn từ tình yêu thương của cha mẹ, được đi học và có một tình yêu thuần khiết với Tariq.

      Và Mariam và Laila gặp nhau, trong một bối cảnh nghiệt ngã khi sống cùng một mái nhà với người chồng vũ phu, một xã hội nơi bất bình đẳng giới là một chiếc thang không có đỉnh điểm. Hai người phụ nữ cách nhau một thế hệ, vượt qua những hiểu lầm ban đầu, sợi dây cảm thông và thấu hiểu đã giúp họ gần nhau hơn. Những đứa con của Laila là ngọn lửa hạnh phúc le lói của Mariam, và cũng chính Mariam là điểm tựa vững chắc cho Laila sống qua những ngày tháng ác mộng với Rasheed.

      Giống như chiếc kim la bàn luôn chỉ hướng Bắc, ngón tay buộc tội của người đàn ông luôn trỏ vào người phụ nữ. Luôn luôn là như vậy. 

      Và quyết định cuối cùng của Mariam chính là sự giải thoát cho bà, cho Laila và những đứa con của cô. Mình đã tự hỏi liệu Khaled có thể viết một kết thúc có hậu hơn cho Mariam được không? Nhưng mình nghĩ rằng đó là lần duy nhất Mariam tự quyết định cuộc đời của mình. Một kết truyện day dứt nhưng cũng là một hình ảnh Mariam thật đẹp, thật buồn. Và thật sự khi đọc đến đây, cảm xúc của mình tựa như lời đề của quyển sách “Bạn sẽ muốn bị hóa đá để không rơi lệ khi đọc quyển sách này”.

      Afghanistan hiện lên qua những bi kịch và nỗi đau của Mariam, Laila, Tariq. Thế nhưng, mình cũng muốn nói đến lăng kính khác, một lăng kính hiện lên Afghanistan đã từng là một đất nước xinh đẹp, vùng đất của nhà thơ và những nền văn hóa giao thoa, nơi phụ nữ được tiếp cận giáo dục và có cơ hội đi làm.

      Mình thích đoạn Babi dắt Laila và Tariq đi thăm tượng Phật Bamyan. Ông cho các con ngắm nhìn đất nước của họ đã từng xinh đẹp, tiến bộ đến nhường nào, một Afghanistan đã bị số phận bỏ quên. Một đoạn tuy nhỏ nhưng là chút bình yên và hy vọng sót lại giữa bom rơi đạn lạc. Babi mơ về giấc mơ lập nghiệp ở Mỹ, nơi ông có thể mở một quán ăn nhỏ Afghanistan, và Laila được hưởng một nền giáo dục tốt. Ông hy vọng vào nền giáo dục cho phụ nữ vì ông tin rằng “khi chiến tranh kết thúc, Afghanistan sẽ cần đến con”.

      Bởi lẽ xã hội sẽ không thể phát triển nếu người phụ nữ không được đi học. Không thể phát triển, Laila ạ.

      Năm 2021, khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và Taliban quay trở lại nắm quyền, liệu rằng số phận của đất nước và con người, đặc biệt là phụ nữ sẽ như thế nào? Và cách đây vài tuần, mình có xem một thước phim tài liệu ngắn về cuộc sống hiện tại của những người phụ nữ ở đây, họ vẫn không ngừng đấu tranh cho bản thân, nhân quyền và cho một Afghanistan xinh đẹp. Những lớp học bí mật, lặng lẽ hiện lên, nơi những cô gái phía sau bộ đồ burqa đắm mình trong văn chương, hóa học và ngoại ngữ. Phải chăng những người phụ nữ này chính là hình ảnh của Laila và Mariam mà mình đã từng thấy trong Ngàn mặt trời rực rỡ!