“Túp lều bác Tom” đưa mình trở về nước Mỹ giữa thế kỷ XIX, khi chế độ nô lệ ở miền Nam phát triển mạnh từ sự bùng nổ của ngành trồng bông. Ngay từ những trang đầu, cuốn sách đã mở ra một hiện thực khắc nghiệt khi ông chủ Shelby buộc phải bán bác Tom để cứu vãn tình hình tài chính đang trên bờ vực sụp đổ. Từ đó, hành trình đầy đau thương của bác Tom cũng bắt đầu.

Điều khiến mình ấn tượng nhất là cách Harriet Beecher Stowe khắc họa bác Tom như hiện thân của lòng nhân hậu, sự trung thực và đức hy sinh. Dù biết mình sắp bị bán vào tay bọn buôn nô lệ, bác vẫn bình thản chấp nhận số phận để những người nô lệ khác không phải chịu cảnh chia ly. Không oán trách, không chống trả, bác chọn hy sinh bản thân vì người khác.

“Thế này nhé. Đức Chúa đã cho họ làm người, thế rồi người anh lại cố công cố sức bắt họ trở thành súc vật”

“Số phận của một thằng da đen là phải lăn lóc đầu trời cuối đất, là phải bán đi bán lại vào tay anh ba, anh tư. Cứ tống vào đầu óc nó cái khái niệm hy vọng thì chẳng phải là giúp ích cho nó, bởi vì sau đó, nó thấy cuộc đời hắc búa với nó quá.”

Thế nhưng, khác với bác Tom, ở những nhân vật chịu cùng cảnh ngộ với bác như Eliza, George và Cassy, họ không chọn chấp nhận, họ đứng dậy đấu tranh giành lấy tự do cho chính mình. Mình thích cá tính mạnh mẽ bên trong họ. Họ tin Chúa nhưng không vì thế họ đợi Chúa sắp đặt hết số phận và cứu rỗi họ, thay vào đó con người phải tự đứng lên thay đổi số phận của mình. Lòng tin có thể nâng đỡ con người qua thời kỳ đen tối nhưng quyết liệt hành động mới giúp cơ hội trở thành hiện thực.

“Túp lều bác Tom” giúp mình hình dung rõ hơn về một trong những giai đoạn đen tối nhất của lịch sử nước Mỹ. Chế độ nô lệ không chỉ tước đoạt tự do mà còn chà đạp lên phẩm giá và quyền được sống của người da màu. Trong mắt những kẻ buôn người và các chủ đồn điền, họ chỉ là tài sản có thể mua đi bán lại và định giá bất kỳ món hàng nào.

Dù cuộc đời liên tục bị chà đạp, bác Tom vẫn đôi lúc gặp được những người chủ tử tế. Họ là những người nhìn thấy sự phi nhân tính của chế độ nô lệ, trăn trở về quyền tự do của con người và mong muốn thay đổi một xã hội đã quá quen với bất công. Phần mình thích nhất là giai đoạn bác Tom làm việc cho Augustine St. Clare, đưa mình đến một một câu hỏi lớn hơn: điều gì sẽ xảy ra sau khi người nô lệ được giải phóng? Tự do không chỉ là tháo bỏ xiềng xích. Đó còn là hành trình phá bỏ định kiến đã ăn sâu trong xã hội, nhìn nhận người da màu như những con người bình đẳng, tạo điều kiện để họ biết cách sử dụng quyền tự do và hòa nhập với cuộc sống mới.

Chế độ nô lệ diễn ra mạnh mẽ ở miền Nam, thế nhưng liệu những người ở miền Bắc – nơi luôn đấu tranh việc bãi nô – có thật sự mở rộng vòng tay đón nhận họ như những công dân bình đẳng? Hay việc phản đối chế độ nô lệ chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu mang tính đạo đức, còn khi phải chia sẻ quyền lợi và vị thế xã hội, những định kiến vẫn sẽ tiếp tục tồn tại dưới một hình thức khác?

“.. tôi đòi hỏi công lý: nhưng chúng tôi gặp hoàn cảnh khó khăn. Bề ngoài, những người miền Nam chúng tôi là những kẻ áp bức người da đen, nhưng những thành kiến của người miền Bắc cũng không hơn mấy tí.”