Mình đọc Giết con chim nhại từ những năm học cấp 3 và đây là một trong những tác phẩm yêu thích của mình. Dù đề cập đến chủ đề phân biệt chủng tộc khá nặng nề nhưng Harper Lee lại lựa chọn kể câu chuyện dưới góc nhìn của 2 đứa trẻ là Jem và Scout. Chính vì dưới góc nhìn của trẻ thơ, những bài học về định kiến và bất công được truyền tải một phần nhẹ nhàng hơn.

“Mấy con chim nhại chẳng làm gì khác ngoài đem tiếng hót đến cho ta thưởng thức. Chúng không phá hoại vườn tược của con người, không làm tổ trên bẹ ngô, chúng không làm gì khác ngoài hót bằng cả trái tim cho chúng ta nghe. Điều đó lý giải vì sao giết một con chim nhại là tội lỗi”

Harper Lee đưa độc giả theo chân những đứa trẻ bước vào cuộc sống bình dị và thường ngày ở hạt Maycomb, thị trấn nhỏ miền Nam nước Mỹ. Khác với những quyển có cùng chủ đề, Harper Lee không tập trung vào những hình ảnh gay gắt về vấn nạn phân biệt chủng tộc, thay vào đó bà chỉ khắc họa cuộc sống qua những lát cắt đời thường của những đứa trẻ và những câu hỏi ngây thơ khi chứng kiến sự vô lý và bất công đang xuất hiện hiện xung quanh chúng.

Nhân vật bố Atticus Finch đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải quan điểm rõ nét của tác giả. Ông không phải là kiểu anh hùng thắng trong mọi cuộc chiến, đôi khi còn là thất bại đắng cay. Thế nhưng, ông luôn kiên định làm những điều mình tin là đúng. Ông đã dạy Jem và Scout trở thành những con người tử tế, quan trọng hơn nữa công lý không phải đồng nghĩa với chiến thắng, nhưng thất bại không phải lý do để từ bỏ lẽ phải.

“… bố muốn con thấy lòng can đảm thực sự là gì, thay vì có ý nghĩ rằng can đảm là người đàn ông với khẩu súng trong tay. Đó là khi con biết mình sẽ thất bại từ trước khi bắt đầu nhưng dù vậy con vẫn bắt đầu và con theo đuổi nó tới cùng dù có chuyện gì xảy ra. Con hiếm khi thắng, nhưng đôi khi con cũng thắng.“

Mình thích một phân đoạn nhỏ trong truyện khi Jem và Scout phá khu vườn của bà Dubose vì bà đã xúc phạm cha chúng vì ông làm luật sư bào chữa cho người da đen. Thế nhưng, thay vì bao che cho cách làm của con mình, bố Atticus đã buộc chúng đến xin lỗi và đọc sách cho bà Dubose mỗi ngày. Điều khiến mình ấn tượng không phải là bài học về phép lịch sự, mà là cách Atticus dạy các con giữ sự tử tế ngay cả với người mang đầy định kiến và công kích mình, không phán xét bất kỳ ai khi chưa đặt mình vào vị trí của họ.

Và có lẽ, vài năm sau này nữa, mình vẫn sẽ đọc lại “Giết con chim nhại” không chỉ vì sự nhẹ nhàng của quyển sách mang lại mà còn là những thông điệp nhân văn vẫn còn nguyên sức sống qua thời gian. Mỗi lần đọc ở một độ tuổi khác nhau, có lẽ mình sẽ lại nhìn thấy một Jem và Scout khác, một Atticus khác, và hiểu thêm một điều gì đó về lòng trắc ẩn, sự tử tế và công lý.