Mặc dù đây là tác phẩm đầu tay của Khaled Hosseini nhưng Người đua diều lại là quyển thứ hai mình đọc sau Ngàn mặt trời rực rỡ. Vẫn là bối cảnh một Afghanistan bị bỏ quên bởi chiến tranh song song giấc mơ đổi đời nơi đất Mỹ, câu chuyện là hành trình của Amir tìm về quá khứ, về thời thơ ấu tươi đẹp và những lỗi lầm ám ảnh lương tâm anh suốt một phần tư thế kỷ.

Amir và Hassan xuất phát với hai cuộc đời trái ngược nhau. Amir là cậu chủ, Hassan là con của đầy tớ. Amir được đi học, Hassan mù chữ. Một điểm chung duy nhất ở cả hai là đều không có mẹ và cùng bú chung một bầu sữa. Và đó có thể chính là lý do nảy nở tình bạn thật đẹp cũng thật diệu kỳ vì người Afghan tin rằng “Có một tình anh em giữa những con người được bú cùng một bầu vú mẹ, tình máu mủ mà ngay cả thời gian cũng không thể phá vỡ”. Cả hai lớn lên cùng nhau, cùng đi qua những tháng ngày Afghanistan xinh đẹp và yên bình. Và đó là cách Khaled Hosseini vẫn cho chúng mình thấy một lăng kính khác của đất nước ông.

Khaled khéo léo đưa những cuộc đấu diều, một nét văn hóa ở Afghanistan vào câu chuyện. Hình ảnh chiếc diều tượng trưng cho nỗi khát khao được tình yêu thương và sự công nhận từ cha của Amir, là khởi điểm cho mọi lỗi lầm mà sau này anh phải dành cả đời để chuộc tội. Với Hassan, cánh diều mang một ý nghĩa khác: đó là tình bạn trong sáng, lòng ái mộ và sự trung thành cao quý mà Hassan dành cho Amir, bất chấp mọi khoảng cách và bất công. Và hình ảnh chiếc diều ở cuối truyện, nó mang theo sự thanh thản khi cuối cùng Amir cũng đã thoát khỏi lớp bọc hèn nhát và tội lỗi của mình, mang theo cả hy vọng một tương lai tốt đẹp cho những con người Afghan xa xứ.

Một điểm không thể phủ nhận là mỗi nhân vật của Khaled đều có tính cách đặc trưng và diễn biến tâm lý rõ nét. Người đua diều được kể ở ngôi thứ nhất của Amir, càng khắc họa sâu sắc hơn về mặc cảm tội lỗi bao năm và hành trình đi sửa chữa sai lầm của Amir. Hơn nửa phần đầu quyển sách, chúng mình có thể thấy Amir thật đáng trách. Sự ích kỉ, đố kị và hèn nhát của cậu đã một phần đẩy Hassan vào cuộc đời tàn nhẫn và bất hạnh “Nhưng tôi đã đuổi ông Ali và Hassan ra khỏi nhà. Có thể Baba sẽ mang họ theo tới Mỹ… một cuộc sống tại đất nước nơi người dân ở đó thậm chí chẳng buồn bận tâm một người Hazara là thế nào.”

Sau này, khi trưởng thành, đã có một gia đình và cuộc sống hạnh phúc ở Mỹ, hình ảnh Hassan bị chính mình phản bội vẫn dằn vặt trong tâm trí Amir. Hành trình quay trở về Aghanistan – nơi giờ đây chỉ có chiến tranh vùi lấp – Amir đi tìm đứa con trai của Hassan, đi tìm lại lương tâm của chính mình. Hành trình của Amir đem đến một định nghĩa khác về can đảm: can đảm đối mặt với bóng tối của mình và chấp nhận sửa chữa sai lầm, bất chấp rủi ro và đánh đổi. Anh đã chọn “con đường để tốt lành trở lại”. Và có lẽ, chính sự dằn vặt ấy khiến ta cảm thông hơn với Amir “một con người không có lương tâm, không có lòng tốt sẽ không biết đau khổ”.

Truyện của Khaled Hosseini luôn tồn tại hai mảng sáng tối song song. Nửa phần đầu câu chuyện luôn khắc họa Afghanistan như “người đẹp ngủ quên” yên bình, thơ mộng và giàu truyền thống. Nửa tác phẩm sau tập trung vào tội ác chiến tranh, nơi xung đột tôn giáo chính trị, phân biệt chủng tộc vẫn là sợi dây nghiệt ngã định đoạt số phận của đất nước này, đẩy người Afghan thành những đứa con tha hương như Amir và Baba hoặc Hassan phải trả bằng chính mạng sống của mình vì mang trong người dòng máu tộc Hazara.